Ψέμα στο Ψέμα

Της Μαρίας Μπούνδρη.

Πολλοί γονείς κάποιες φορές ανακαλύπτουν ότι τα παιδιά τους λένε μικρά ψέματα και αρχίζουν να αναρωτιούνται: Γιατί το κάνει αυτό; Τι θέλει να πετύχει; Προσπαθεί  να με κάνει ό, τι θέλει; Τι δεν κάνω καλά ως γονιός;

Τα μικρά παιδιά κυρίως μέχρι 4-5 ετών, χρησιμοποιούν πολύ τη φαντασία τους και αυτό είναι πολύ σημαντικό για την ανάπτυξή τους. Γι’ αυτό είναι καλό να μην τη μπερδεύουμε με το ψέμα. Η φαντασία είναι ο τρόπος τους να γνωρίσουν τον κόσμο. Ταυτίζονται για παράδειγμα, με παιδικούς ήρωες και φαντάζονται ιστορίες. Έτσι,  μαθαίνουν να επικοινωνούν, ξεφεύγουν από το μικρό τους δωμάτιο και μαθαίνουν τον κόσμο που βρίσκεται έξω από αυτό. Μαθαίνουν έτσι, πώς μπορούν να τον προσεγγίσουν, τι επιτρέπεται εκεί, γνωρίζουν το καλό και το κακό, και μέχρι πού μπορούν να φτάσουν. Ο φανταστικός, αόρατος φίλος μπορεί να είναι ο σύντροφός τους στο παιχνίδι, ο προστάτης σε δύσκολες στιγμές, εκείνος στον οποίο θα μιλήσει για τα συναισθήματά του, ή θα εκφράσει την επιθετικότητά του. Άλλωστε και οι γονείς συμμετέχουν στο φανταστικό κόσμο τους, όταν του διαβάζουν παραμύθια, όταν του λένε για τον Άγιο Βασίλη ή για τον κακό λύκο που θα έρθει αν δε φάει το φαγητό του.

Ουσιαστικά, στην ηλικία αυτή τα παιδιά είναι πολύ μικρά για να καταλάβουν την έννοια του ψέματος όπως το έχουμε εμείς στο μυαλό μας. Δεν έχουν στόχο να αποκρύψουν την αλήθεια, αλλά να εκφράσουν τα πολύ έντονα συναισθήματά τους και τις επιθυμίες τους. Για παράδειγμα, ένα παιδί χύνει το γάλα του κάτω και λέει «το έκανε το τέρας». Το πιο πιθανό είναι να μην το έκανε επίτηδες, οπότε στο μυαλό του είναι σαν κάτι που συνέβη απ’ το πουθενά. Έτσι δημιουργεί μια ιστορία για να δικαιολογήσει και να εκφράσει το φόβο του γι’ αυτό το αναπάντεχο.

Μετά τα 5, όταν το παιδί αρχίζει να λέει ψέματα σημαίνει ότι κάτι συμβαίνει. Έτσι, καλό είναι οι γονείς να παραμένουν ψύχραιμοι ώστε να βρουν τι είναι αυτό που το παιδί χρειάζεται.

Ένας βασικός λόγος είναι η ανάγκη του παιδιού να το αγαπάνε, να το αποδέχονται όπως είναι και να ασχολούνται μαζί του. Και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να υποτιμάτε, ούτε να θεωρείτε αυτονόητο. ‎ Ψέματα μπορεί να πει ακόμη και όταν έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση και δεν είναι σίγουρο για τον εαυτό του. Με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να εντυπωσιάσει και να κερδίσει την εκτίμηση των γονιών και των συνομηλίκων του. Ο Χόρχε Μπουκάι αναφέρει: «Αγάπη, εκτίμηση, κανόνες και επικοινωνία: πάνω σ΄ αυτό το βατήρα στέκεται το παιδί για να κάνει το άλμα του στη ζωή». Όταν δεν παίρνει κάτι από αυτά, τότε αρχίζει να το αναζητά. Χρησιμοποιεί τότε τα ψέματα σαν όπλο του, γιατί με αυτά νομίζει ότι μπορεί φτιάχνει την πραγματικότητα όπως το βολεύει.

Ο φόβος να αποτύχει σε κάτι, να αναλάβει την ευθύνη του και να τιμωρηθεί, μπορεί να είναι μια ακόμα αιτία. Σε αυτή την περίπτωση καλό είναι ο γονιός να σκεφτεί αν έχει υψηλές προσδοκίες για το παιδί και πόσο αυτές το αγχώνουν. Να του εξηγήσετε ότι καταλαβαίνετε ότι νιώθει άγχος ή ντροπή ή φόβο όποτε κάνει κάτι λάθος. Μετά να του πείτε πως όλοι κάνουν λάθη, και γι’ αυτό δεν παύετε να το αγαπάτε, ανεξάρτητα από τι έχει κάνει. Κατόπιν, να του εξηγήσετε ότι προτιμάτε να σας λέει την αλήθεια, ακόμη κι αν αυτή είναι δυσάρεστη. Αν ένα παιδί ξέρει ότι μπορεί να σας μιλήσει για οτιδήποτε όποια στιγμή το χρειάζεται, χωρίς να διακινδυνεύει την αγάπη σας, τη σωματική και ψυχολογική του ακεραιότητα, δεν έχει λόγο να πει ψέματα, ούτε στα 10 ούτε στα 16 του χρόνια.

Το ψέμα λοιπόν είναι μιας μορφής άμυνα για το παιδί. Όταν το καταλαβαίνετε, μην το ξεμπροστιάζετε, ακόμα κι αν ξέρετε την αλήθεια. Πείτε απλά ότι δεν το πιστεύετε και δείξτε του το δρόμο να πετύχει αυτό που θέλει και να πει μόνο του την αλήθεια.
Πηγή : http://mariaboundri.gr/

Το παιδί που λέει ψέματα!

Από την Έλσα Αρκοπούλου

Ο μικρός σας μπόμπιρας ισχυρίζεται ότι δεν έσπασε το βάζο, αλλά έφταιγε η γάτα που ανέβηκε στο τραπέζι. Στο σχολείο ο Γιαννάκης κατηγορεί στη δασκάλα τον Μιχάλη για τον καβγά, ενώ ο ίδιος τον ξεκίνησε. Η Μαρία λέει στους γονείς της, ότι πριν από λίγο έπαιζε με τη φίλη της πάνω στο δωμάτιο, την οποία εσείς όμως δε βλέπετε. Τα παιδιά λένε ψέματα για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, όμως αυτό δε σημαίνει ότι είναι “κακά παιδιά”.

Είναι γεγονός, ότι όλα τα παιδιά λένε ψέματα. Το ξέρουμε καλά, γιατί και εμείς ήμασταν παιδιά και γιατί και εμείς έχουμε πει ψέματα σε μικρή ηλικία πολλές φορές. Αν κάτι μπορεί να χαρακτηρίσει την παιδική ηλικία, λοιπόν, είναι είτε κάποια μικρά και αθώα ψέματα ή φανταστικές ιστορίες που δεν έχουν συμβεί ποτέ είτε ορισμένες φορές ψέματα που λέγονται συστηματικά και τότε οι γονείς θα πρέπει να δώσουν προσοχή και να λάβουν τα μέτρα τους...

Όταν το παιδί θέλει να αποφύγει την τιμωρία για μια ζημιά που έκανε, τότε ο υπαίτιος μπορεί να είναι από το μικρότερο αδερφάκι του μέχρι ένα τεράστιο πουλί που μπήκε από το παράθυρο και προκάλεσε αυτή τη ζημιά. Από την άλλη πάλι, όταν θέλει να τραβήξει την προσοχή των άλλων μπορεί να σκαρφιστεί ένα σωρό ευφάνταστες ιστορίες, που επιμένει ότι είναι αληθινές και συμβαίνουν στην πραγματικότητα.

Συζητώντας με την κα Αθανασία Τριανταφυλλοπούλου, ψυχολόγο - ψυχοθεραπεύτρια, για τα ψέματα, όπως αυτά παρουσιάζονται στην παιδική ηλικία, μάθαμε πολλά πράγματα για το φαινόμενο... μικρός Πινόκιο και πως θα πρέπει να το αντιμετωπίζουν οι γονείς. Στο βασικό ερώτημα, πως δημιουργείται το ψέμα στο παιδικό μυαλουδάκι, η ίδια αναφέρει ότι “μέχρι την ηλικία των 4 ετών περίπου το παιδί ούτως ή άλλως δεν μπορεί να διαχωρίσει τη φαντασία από την πραγματικότητα, γι’ αυτό άλλωστε ταυτίζεται και με τους ήρωες των παραμυθιών που κάνουν όλα αυτά τα “θαυμαστά” πράγματα. Μέχρι εκείνη την ηλικία λειτουργεί στο παιδί η μαγική σκέψη, όλα δηλαδή όσα μας περιβάλλουν είναι “ζωντανά”, έχουν ψυχή. Σ’ αυτή τη φάση, επίσης, το παιδί θεωρεί τις σκέψεις του παντοδύναμες κι έτσι πιστεύει ότι αρκεί να σκεφτεί κάτι κι αυτό θα πραγματοποιηθεί. Η ηλικία που μπορεί το παιδί με μεγαλύτερη σαφήνεια να ξεχωρίσει το πραγματικό από το φανταστικό είναι περίπου τα 7 - 8 έτη”.

Βλέπουμε, λοιπόν, ότι στα πολύ μικρά παιδιά αυτό που εμείς μπορεί να θεωρούμε ψέμα, για εκείνα είναι απλώς μέρος της πραγματικότητάς τους. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου, ότι πολλές φορές οι γονείς είναι εκείνοι που συντηρούν και ενισχύουν αυτό το χαρακτηριστικό των παιδιών, όταν π.χ. τους μιλούν για τον Άγιο Βασίλη σαν να υπάρχει ή ότι η νεράιδα των δοντιών θα πάρει το δοντάκι που βγήκε και θα αφήσει στο προσκέφαλο κάποιο δώρο.

Γιατί το παιδί λέει ψέματα

Ποιοι είναι, όμως, οι λόγοι που ένα παιδί λέει ψέματα; Αυτό σίγουρα είναι ένα ερώτημα με πολλές πιθανές απαντήσεις. Το παιδί λέει ψέματα για να αναπληρώσει πραγματικές ή φανταστικές ατέλειές του. Λέει ψέματα για να ξεφύγει από κάποια δυσκολία στις σχέσεις του με τους άλλους. Λέει ψέματα για να αποτρέψει τις συνέπειες των πράξεων του... λέει ψέματα για πολλούς και διάφορους λόγους.

“Ο κυριότερος λόγος για τον οποίο ένα παιδί, αλλά και ένας ενήλικας, λέει ψέματα -όταν πια μιλάμε για συνειδητά ψέματα- είναι ο φόβος. Ο φόβος της απόρριψης, ο φόβος για την ασφάλεια ή τη σωματική και ψυχική μας ακεραιότητα, ο φόβος για τα συναισθήματά μας και τις ψυχολογικές διεργασίες, ο φόβος της τιμωρίας, κ.ά. Επομένως, ένα παιδί μπορεί να πει ψέματα για να το αγαπούν και να το θέλουν οι γονείς του, για να μην τιμωρηθεί απ’ αυτούς ή από κάποιον άλλον, για να προστατεύσει τον εαυτό του όταν νιώθει ότι απειλείται είτε από τους άλλους είτε από τον εαυτό του, π.χ. από τα επιθετικά του συναισθήματα. Σε ακραίες περιπτώσεις, το ψέμα προκύπτει από εξαναγκασμό του παιδιού από το γονιό ή άλλον ενήλικο. Και σ’ αυτή την περίπτωση φυσικά, το βαθύτερο κίνητρο είναι ο φόβος μήπως χάσει την αγάπη του ενήλικου ή μήπως κινδυνεύσει απ’ αυτόν”, μας λέει η κα Τριανταφυλλοπούλου.

Εδώ έρχεται να προστεθεί ο σημαντικός ρόλος των γονιών, μιας και πολλές φορές είναι εκείνοι που μπορεί να αναγκάσουν ένα παιδί να πει -μια ή περισσότερες φορές- ψέματα. Όταν οι “μεγάλοι” περιμένουν πάρα πολλά από τα παιδιά, τότε οι δικές τους προσδοκίες και απαιτήσεις μπορεί να τα οδηγήσουν στο να λένε ψέματα. Για παράδειγμα, όταν ο πατέρας προσδοκά υψηλή επίδοση στο τένις από το παιδί του, τότε εκείνο ισχυρίζεται ότι κέρδισε τον αντίπαλό του για να τον ευχαριστήσει. Όταν η μητέρα περιμένει από την κόρη της να είναι πάντα κοινωνική στο σχολείο, τότε εκείνη ισχυρίζεται ότι έχει κάνει πολλές φίλες, ακόμα και αν αυτό δεν είναι αλήθεια. Αν οι γονείς περιμένουν την καλύτερη επίδοση από το παιδί τους στα μαθήματα, τότε εκείνο τους αποκρύπτει την άσχημη βαθμολογία, κ.λπ.

“Όταν στην οικογένεια υπάρχουν άκαμπτοι κανόνες, υπερβολικές προσδοκίες των γονιών από τα παιδιά, διαρκής επίκριση, γελοιοποίηση, αυταρχικότητα, αναζήτηση της τελειότητας, είναι πολύ πιο πιθανό ένα παιδί να καταφύγει στο ψέμα, ώστε να μη “χάσει” την αγάπη και την αποδοχή των γονιών, να μην τιμωρηθεί και με κάποιο τρόπο -όσο και να ακούγεται παράδοξο- να διατηρήσει την ψυχική του υγεία”.Όπως μας λέει, λοιπόν, η κα Τριανταφυλλοπούλου, όσο περισσότερο η οικογένεια επιτρέπει σε όλα της τα μέλη να βιώνουν όλα τα συναισθήματα, να εκφράζουν όλες τις σκέψεις χωρίς το φόβο της επίκρισης ή της τιμωρίας, όσο περισσότερο δηλαδή αποδέχεται, τόσο πιο εύκολα θα μπορέσει το παιδί ωριμάζοντας να βρει άλλους τρόπους διαχείρισης μιας δύσκολης κατάστασης.

Έχει παρατηρηθεί ακόμα, ότι οι φιλοδοξίες των γονιών για κοινωνική προβολή μπορεί να οδηγήσουν το παιδί σε υπερβολές και ευφάνταστες σκέψεις, με αποτέλεσμα να παραποιεί ή να “φουσκώνει” την πραγματικότητα. Έτσι, το μικρό διαμέρισμα που μένει με την οικογένειά του γίνεται ένα μεγάλο διαμέρισμα σε μια καινούρια πολυκατοικία, το αυτοκίνητο του μπαμπά από ένα μικρό και παλιό αμάξι γίνεται ένα καινούριο τζιπ, κ.λπ. Μια τέτοια τακτική αποτελεί ουσιαστικά έναν αναπληρωματικό μηχανισμό άμυνας του εγώ του παιδιού, μιας και στο σύγχρονο κόσμο τα παιδιά μπορεί να βιώνουν το αίσθημα κατωτερότητας και να νιώθουν ασήμαντα.

Το ψέμα στην προσχολική ηλικία

Όπως είπαμε, στην προσχολική ηλικία δεν μπορούμε να μιλάμε ακριβώς για ψέματα, αλλά για ελλιπή διαχωρισμό της φαντασίας από την πραγματικότητα. Έτσι μπορεί να ακούσουμε για την αρκούδα που έσπασε το ποτήρι, για τον ήρωα του παραμυθιού που τράβηξε τα στολίδια και έπεσε το δέντρο κάτω ή ότι το παιδί έτρεξε πολύ μακριά μέχρι ψηλά στο βουνό.

Η φαντασία “οργιάζει” σε αυτήν την ηλικία και έτσι είναι πολύ εύκολο για τα παιδιά είτε να πουν κάποιο ψέμα για να αποκτήσουν κάτι που επιθυμούν, να αποφύγουν κάτι ή να προστατεύσουν το εαυτό τους είτε να πλάθουν ιστορίες και να δημιουργήσουν ένα δικό τους ξεχωριστό κόσμο με νεράιδες, δεινόσαυρους, τέρατα, ζώα που μιλάνε...

Είναι πολύ πιθανό, το παιδί σας να σας μιλήσει και για το φανταστικό του φίλο, με τον οποίο παίζουν συνέχεια μαζί και συζητάνε. Οι φανταστικοί φίλοι είναι ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της προσχολικής ηλικίας. Μάλιστα έρευνες στο παρελθόν έδειξαν, ότι περίπου 25% των παιδιών έχουν φανταστικούς συντρόφους στο παιχνίδι για κάποιο χρονικό διάστημα και για τα ίδια τα παιδιά είναι τόσο υπαρκτοί και σημαντικοί όσο οι αληθινοί άνθρωποι. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Όπως μας εξηγεί η κα Τριανταφυλλοπούλου, κατά την προσχολική ηλικία το παιδί ζει ουσιαστικά σ’ αυτό τον ενδιάμεσο χώρο μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Οι ήρωες για παράδειγμα των παραμυθιών ή των ταινιών μπορεί να συντροφεύουν το παιδί και την υπόλοιπη μέρα στις άλλες δραστηριότητές του. “Το παιδί μπορεί να δημιουργήσει κάποιους φανταστικούς φίλους, ανθρώπους ή ζώα, οι οποίοι επιτελούν σημαντικές λειτουργίες στη ψυχική του ανάπτυξη. Συνήθως, δρουν προστατευτικά γι’ αυτό. Ο φανταστικός, αόρατος φίλος μπορεί να είναι ο σύντροφος στο παιχνίδι, ο φύλακας άγγελος, ο προστάτης σε δύσκολες ψυχολογικές στιγμές, ο φίλος στον οποίο θα μιλήσει για τα συναισθήματά του, αυτός στον οποίο θα εκφράσει την επιθετικότητά του. Καθώς η διαδικασία της ανάπτυξης και ωρίμανσης σημαίνει συχνά για το παιδί έντονο άγχος, ενοχές και ψυχολογικές διεργασίες που το αναστατώνουν, ένας αόρατος φίλος είναι συχνά πηγή ανακούφισης και βοήθειας”.

Οι γονείς δε θα πρέπει να ανησυχούν για τους φανταστικούς φίλους των παιδιών, εκτός κι αν αυτοί είναι απειλητικοί ή εάν συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά τα 8 - 10 έτη, οπότε θα πρέπει να διερευνηθεί η λειτουργία τους. Συνήθως, τα παιδιά “αποχωρίζονται” αυτούς τους φίλους γύρω στα 6 - 7 έτη.

Το ψέμα στη σχολική ηλικία

Κατά τη σχολική ηλικία τα παιδιά αρχίζουν να καταλαβαίνουν, ότι το να λέει κανείς ψέματα είναι λάθος και μπορούν να αναγνωρίσουν το γεγονός ότι τα ίδια λένε ψέματα. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι σταματάνε να το κάνουν.

Τα ψέματα την περίοδο αυτή αφορούν κυρίως την αποποίηση της ευθύνης για κάποια πράξη ή τη συγκάλυψη κάποιας πράξης. Για παράδειγμα, μπορεί να πει το παιδί ότι δεν έχει τίποτα να διαβάσει για το σχολείο ή ότι τελείωσε κάτι που είχε να κάνει ενώ δεν το έχει τελειώσει ή ότι διάβαζε ενώ στην πραγματικότητα έπαιζε. Μπορεί επίσης πολύ εύκολα να πει, ότι φταίει κάποιος άλλος για τη ζημιά που έγινε (ο αδερφός, ο συμμαθητής, ο φίλος, η δασκάλα).

Επίσης, λένε ψέματα για να τραβήξουν την προσοχή και να εντυπωσιάσουν τους άλλους, είτε τους συνομηλίκους είτε τους ενήλικες του περιβάλλοντός τους. Πολλές φορές, η απόλυτη εξάρτηση που μπορεί να νιώθει το παιδί από τους άλλους, αναπτύσσει σε εκείνο βαθιά συναισθήματα κατωτερότητας, τα οποία πρέπει να αποδεχτεί και να ξεπεράσει. Το ψέμα είναι μια από τις στρατηγικές που χρησιμοποιεί για να προστατεύσει το αυτοσυναίσθημά του, μέχρι αυτό να εγκαταλειφθεί σιγά - σιγά, όταν αποκτήσει αυτοπεποίθηση και δύναμη.

Τα παιδιά μπορεί ακόμα να λένε ψέματα, για να προστατεύσουν κάποιον, είτε φίλο είτε μέλος της οικογένειάς τους, ή για να μην πληγώσουν κάποιον που αγαπάνε. Είναι πολύ σημαντικό να πούμε επίσης, ότι τα παιδιά την περίοδο αυτή λένε ψέματα γιατί βλέπουν τους γονείς τους ή τα μεγαλύτερα αδέρφια να λένε ψέματα. Προσοχή, λοιπόν, γιατί παρατηρούν τις πράξεις και τη συμπεριφορά σας και σας μιμούνται.

Πως να χειριστούν οι γονείς την κατάσταση

Πολλά από τα ψέματα των παιδιών κάνουν τους γονείς να γελούν, ενώ άλλα τους προκαλούν θυμό, απογοήτευση, εκνευρισμό. Σίγουρα, κανένας γονιός δε θέλει το παιδί του να λέει ψέματα και προβληματίζονται σημαντικά, όταν αντιλαμβάνονται ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει.

Προτού βιαστείτε να μαλώσετε το παιδί σας “Είσαι πολύ κακό παιδί, λες ψέματα” ή να το τιμωρήσετε για αυτό, θυμηθείτε ότι η ηλικία που βρίσκεται είναι ενδεικτική για τα ψέματα που λέει. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, ανάλογα με την ηλικία η πραγματικότητα για το ίδιο το παιδί δεν είναι έτσι όπως ακριβώς την έχουμε εμείς στο μυαλό μας και μέχρι να φτάσει 7 - 8 χρονών δεν έχει σαφώς καθορισμένα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Δε χρειάζεται να το αποπαίρνετε, όποτε σας παρουσιάζει μια νέα φανταστική ιστορία για κάτι που μπορεί να έχει συμβεί. Η ζωηρή φαντασία, η δημιουργική προσποίηση, οι φαντασιώσεις και η μαγική χρήση της βούλησης είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν την παιδική ηλικία.

Μη ξεχνάτε, ακόμα, ότι εσείς αποτελείτε πρότυπο για το παιδί σας και εκείνο μιμείται τη δική σας συμπεριφορά. Γι' αυτό πρέπει να είστε πάντα ειλικρινείς μπροστά του. Αν για παράδειγμα, του ζητήσετε να αποκρύψει από τον μπαμπά πόσα χρήματα χαλάσατε στα ψώνια ή να απαντήσει στο τηλέφωνο και να ισχυριστεί στη γιαγιά ότι εσείς λείπετε, ενώ στην πραγματικότητα είστε στο σπίτι, μην περιμένετε στη συνέχεια από εκείνο να είναι ένα ειλικρινές αγγελούδι.

Αν τα ψέματα που λέει το παιδί σας είναι μια περιστασιακή συμπεριφορά που εκδηλώνεται ως ένα φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξής του, θα πρέπει να του εξηγήσετε ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι σωστή και καλό θα ήταν να μην την επαναλάβει. Μιλήστε του για την αξία της αλήθειας και εξηγήστε του, ότι τις περισσότερες φορές τα ψέματα μπορεί να προκαλέσουν αρνητικές συνέπειες για τον ίδιο μας τον εαυτό ή / και για τους άλλους. Η κα Τριανταφυλλοπούλου συμβουλεύει τους γονείς να μιλούν με το παιδί και να αφουγκράζονται τους λόγους για τους οποίους μπορεί να νιώθει την ανάγκη να πει ψέματα. Επίσης, να διερευνήσουν τη δική τους στάση απέναντι στο ψέμα. Τι πιστεύουν γι’ αυτό ως τακτική, τι κάνουν στην πράξη, πότε λένε ψέματα, εάν λένε, και για ποιους λόγους. Καλό είναι να γνωρίζετε ότι όλα τα παιδιά λένε κάποιες φορές ψέματα, όπως άλλωστε και όλοι οι ενήλικες, γι' αυτό παραμείνετε ψύχραιμοι και μην πανικοβάλλεστε ότι μεγαλώνετε έναν ψεύτη.

Το παιδί που λέει επίμονα ψέματα

Όπως προαναφέραμε, το ψέμα είναι μια από τις στρατηγικές που χρησιμοποιούν τα παιδιά για να προστατεύσουν το αυτοσυναίσθημά τους. Αν και η στρατηγική αυτή εγκαταλείπεται σιγά, σιγά όσο το παιδί αποκτά περισσότερη δύναμη και αυτοπεποίθηση, υπάρχουν κάποια παιδιά που συνεχίζουν να λένε ψέματα μεγαλώνοντας, χωρίς τελικά να μπορούν να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα. Έτσι, όταν μετά από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, το παιδί συνεχίζει να λέει ψέματα και δεν μπορεί τελικά να διακρίνει το φανταστικό από το πραγματικό, τότε ίσως είναι ένδειξη προβληματικής κατάστασης και θα πρέπει να εξετάσουμε τι συμβαίνει.

Όπως μας λέει η κα Τριανταφυλλοπούλου, “τα ψέματα ως στρατηγική ξεκινούν συνήθως μετά το 7ο έτος και η ηλικία που σταματούν εξαρτάται από την ωρίμανση του παιδιού και από το περιβάλλον στο οποίο ζει. Όσο το παιδί μεγαλώνει και μπορεί να διαχειρισθεί καλύτερα αυτά που συμβαίνουν μέσα του (συναισθήματα, ψυχολογικές διεργασίες) και γύρω του (απαιτήσεις των άλλων, προσαρμογή σε διάφορα περιβάλλοντα), η ανάγκη να καταφύγει σε ψέματα γίνεται μικρότερη. Αυτό, βέβαια, αν ζει σε ένα περιβάλλον που του “επιτρέπεται” να λέει την αλήθεια”.

Έτσι, λοιπόν, όταν το παιδί συνεχίζει να λέει επίμονα ψέματα, τότε αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι δεν πάει καλά και θα πρέπει να βρούμε τους λόγους που έχει αυτήν την ανάγκη να λέει ψέματα. “Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, χρειάζεται μεγαλύτερη διερεύνηση. Θα πρέπει να ψάξουμε γεγονότα που μπορεί να πυροδότησαν τα έντονα ψέματα στο σπίτι ή στο σχολείο, στη σχέση με τους γονείς, την πιθανότητα να αισθάνεται ότι απειλείται από κάτι (εξωτερικό ή εσωτερικό) ή την ανάγκη του για προσοχή”, προσθέτει. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, όπως και ασκήσεις που μπορούμε να κάνουμε μαζί με το παιδί προκειμένου, να καταλάβουμε περισσότερα.

Συμβουλές προς τους γονείς

Η κα Τριανταφυλλοπούλου δίνει κάποιες χρήσιμες συμβουλές - οδηγίες, που θα βοηθήσουν τους γονείς να διερευνήσουν γιατί το παιδί τους λέει -συστηματικά ή όχι- ψέματα και πως να το αντιμετωπίσουν. Πάνω απ’ όλα, επισημαίνει, “το πιο σημαντικό είναι να δημιουργήσουμε μία ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης, ώστε το παιδί να αισθάνεται ότι μπορεί να μας πει οτιδήποτε του συμβαίνει χωρίς να το κρίνουμε, να το επιπλήττουμε, να το γελοιοποιούμε, να το παραβιάζουμε, να του απαγορεύουμε ορισμένα συναισθήματα ή να το εκθέτουμε.”

Στις περιπτώσεις που δεν μπορούμε παρ’ όλες τις προσπάθειες και την καλή μας διάθεση να καταλάβουμε την αιτία του ψέματος, ιδιαίτερα όταν είναι επαναλαμβανόμενο, είναι καλύτερο να ζητήσουμε τη συμβουλή κάποιου ειδικού.

• Στα μικρότερα παιδιά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ιστορίες αφήνοντας “κενά” ή “ερωτήματα” στα οποία εκείνα δίνουν τις δικές τους απαντήσεις. Μέσω της ιστορίας, το παιδί μπορεί να πάρει την αναγκαία απόσταση που χρειάζεται, ώστε μα μην απειλείται από την αλήθεια. Επίσης, μέσω της ιστορίας που συμβαίνει σε κάποιον άλλον, το παιδί καταλαβαίνει ότι δεν είναι μόνο αυτό που λέει ψέματα, αλλά και τα άλλα παιδιά ή ζώα ή ήρωες.
• Χρήσιμη είναι κάποιες φορές και η ζωγραφική ή γενικά οι κατασκευές, όπου το παιδί μπορεί να απεικονίσει αυτά που του συμβαίνουν με περισσότερο ασυνείδητο τρόπο. Σ’ αυτή την περίπτωση, εάν δεν καταλαβαίνουμε τι μπορεί να συμβολίζει η ζωγραφιά ή η κατασκευή του παιδιού, καλό είναι να απευθυνθούμε σε έναν ειδικό.
• Μπορούμε να διηγηθούμε κάποια δική μας ιστορία, όπου χρειάστηκε να πούμε ψέματα επειδή δυσκολευτήκαμε πολύ. Αυτό μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε περιπτώσεις που έχουμε καταλάβει τους λόγους που το παιδί λέει ψέματα και θέλουμε να το διευκολύνουμε να μοιραστεί μαζί μας τα συναισθήματά του. Σ’ αυτή την περίπτωση, χρειάζεται προσοχή, ώστε να μην οδηγήσουμε το παιδί σε “λάθος” δρόμο, κάπου δηλαδή μακριά από τη δική του αλήθεια.
• Όταν διερευνούμε ένα ψέμα ή τα ψέματα των παιδιών, είναι καλό να έχουμε στο νου μας ότι μιλάμε για μία συγκεκριμένη συμπεριφορά που χρειάστηκε σε κάποια στιγμή το παιδί να αναπτύξει και όχι εν γένει για την προσωπικότητα του.
• Έχουμε στο νου μας, ότι το παιδί αναγκάζεται να πει ψέματα -ιδιαίτερα όταν αυτά είναι επίμονα-, γιατί αισθάνεται ότι με κάποιον τρόπο απειλείται. Επομένως, βοηθά αν δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον ασφάλειας όπου μπορεί να εκφράσει αυτό που του συμβαίνει.
• Αν είναι λίγο μεγαλύτερο το παιδί, μπορούμε να μιλήσουμε περισσότερο για τα συναισθήματα που νιώθουμε όταν λέμε ψέματα και για τις δευτερογενείς συνέπειες, π.χ. τις τύψεις που μπορεί να μη μας αφήνουν να απολαύσουμε το “όφελος” του ψέματος.
• Επίσης, κάποιες φορές μπορούμε να αφήσουμε το παιδί να καταλάβει μόνο του τις συνέπειες του ψέματος και κατόπιν να τις συζητήσουμε μαζί του.
• Εάν το ψέμα αφορά την παραβίαση κάποιου κανόνα, μπορούμε να συζητήσουμε με τα παιδιά για τους κανόνες και τη χρησιμότητά τους ή να διερευνήσουμε μαζί τους τις περιπτώσεις εκείνες που πιθανόν παραβιάζουμε τους κανόνες και πως αισθανόμαστε.
• Εάν τα ψέματα είναι επίμονα και ταυτόχρονα παρατηρούμε κι άλλα συμπτώματα άγχους του παιδιού, είναι καλό να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό, γιατί μπορεί να πρόκειται για κάποια φοβία π.χ. σχολική φοβία ή κάτι εξωτερικό που απειλεί το παιδί.

Πηγή: http://www.yeskid.gr/

Τα σφάλματα των γονέων στη διατροφική εκπαίδευση των παιδιών τους

Ο ρόλος των γονέων στη διατροφική εκπαίδευση των παιδιών είναι καθοριστικός. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχει επηρεάσει αρνητικά τη διατροφή των γονέων, με αποτέλεσμα να αφιερώνουν ολοένα και λιγότερο χρόνο στο να εκπαιδεύσουν το παιδί τους σε μια ισορροπημένη διατροφή από όλες τις ομάδες τροφίμων και με ποικιλία.

Συνέπεια τούτου είναι η προτίμηση τροφών που αρέσουν στα παιδιά και δεν φέρνουν πολλές αντιστάσεις, καλύπτοντας άμεσα την ανάγκη του παιδιού να καταναλώσει κάτι εκείνη τη στιγμή. Τέτοιες τροφές είναι τα γλυκά, πατατάκια, τυρόπιτες κ.α., που είναι πλούσια σε κορεσμένα (κακά) λιπαρά, ζάχαρη και θερμίδες,
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τη Διεθνή Ομάδα Εργασίας Παχυσαρκίας (IOTF), κατατάσσεται μεταξύ των τριών πρώτων ευρωπαϊκών χωρών, όσον αφορά την παιδική παχυσαρκία. Το συνολικό ποσοστό των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών ξεπερνάει το 1/3 του συνολικού παιδικού πληθυσμού και διαρκώς αυξάνεται. Τα παχύσαρκα παιδιά δείχνουν ήδη από πολύ νωρίς αυξημένα επίπεδα αρτηριακής πίεσης, χοληστερόλης, τριγλυκεριδίων και ινσουλίνης του αίματος.

Παρακάτω παρατίθενται έξι βασικά σφάλματα που κάνουν λάθος οι γονείς στη διατροφική εκπαίδευση του παιδιού.

• Δεν θέλουν το παιδί στην κουζίνα

Μελέτες δείχνουν ότι η συμμετοχή  του παιδιού στην παρασκευή των γευμάτων είναι το πρώτο βήμα στο να τα κάνουν να δοκιμάσουν νέα τρόφιμα. Επομένως οι γονείς θα έπρεπε να ενισχύουν τα παιδιά τους να παρακολουθούν ή να συμμετέχουν στην παρασκευή ενός φαγητού που θεωρούν ότι θα βοηθήσει το παιδί να έχει υγιεινή διατροφή καθώς έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που συμμετέχουν έχουν την διάθεση να δοκιμάσουν –τουλάχιστον μία φορά- το γεύμα που μαγείρεψαν σε σχέση με τα παιδιά που κρατούνται μακριά από αυτήν την διαδικασία.

• Ελέγχουν το φαγητό μέσω ανταμοιβής

Πολλοί γονείς συνηθίζουν στο παιδί τους « εάν φας τις φακές, θα σου δώσω γλυκά». Μόνο που τελικά, ενώ οι γονείς χρησιμοποιούν τις πρακτικές αυτές για να ενθαρρύνουν τα παιδιά να τρώνε λαχανικά, μπορεί τελικά να οδηγήσουν το παιδί στο τρόφιμο «αμοιβή», το γλυκό που καταλήγει να γίνεται πιο θελκτικό στα μάτια των παιδιών. Έτσι, όταν πια το τρόφιμο-ανταμοιβή κάποια στιγμή γίνει ελεύθερα διαθέσιμο, το παιδί θα το επιλέξει περισσότερο, ειδικά όταν ο γονέας δεν είναι παρών.
Η καλύτερη λύση είναι η εξοικείωση του παιδιού με τις τροφές. Για παράδειγμα με τα λαχανικά, συστήνεται να σερβίρεται πάντα μια μικρή, έστω, ποσότητα, η οποία, εάν δεν καταναλωθεί, καλό είναι να απομακρύνεται χωρίς σχόλια και άσκηση πίεσης. Προτείνεται μάλιστα να σερβιριστεί με κάποιο οικείο και αρεστό τρόφιμο, παροτρύνοντας το παιδί να το καταναλώσει γιατί το τρόφιμο είναι νόστιμο.
ή μέσω απαγορεύσεων

• Οι γονείς ανησυχούν ότι τα παιδιά μπορεί να καταναλώσουν <κακές> τροφές στο σπίτι και στο σχολείο.

Έτσι προσπαθούν να τις έχουν σε κάποιο σημείο του σπιτιού έτσι ώστε να μην είναι προσιτές στο παιδί ενώ παράλληλα του απαγορεύουν να τις καταναλώσει εκτός σπιτιού. Όμως, όταν ένα τρόφιμο αγοράζεται και είναι διαθέσιμο στο σπίτι, τότε αυτόματως το παιδί καταλαβαίνει ότι είναι και κατάλληλο για βρώση, οπότε η απαγόρευση των γονέων έχει μειωμένη αξία. Οι γονείς θα πρέπει να είναι υπεύθυνοι για τα τρόφιμα που μπαίνουν στο σπίτι και τα παιδιά για το πότε και πόσο να φάνε. Επίσης ,είναι σωστό τα παιδιά να έχουν πρόσβαση στα ντουλάπια της κουζίνας και στο ψυγείο που θα πρέπει είναι γεμάτα με φρούτα, λαχανικά και τροφές πλούσιας  θρεπτικής αξίας.

• Κάνουν τα λαχανικά να μοιάζουν βαρετά

Τα λαχανικά πρέπει να παρασκευάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε, όχι μόνο να είναι τραγανά, αλλά να διατηρούν μεγάλο μέρος της υγρασίας, του χρώματος, του αρώματος και της γεύσης, καθώς και των θρεπτικών συστατικών τους. Γι' αυτό δεν θα πρέπει να βράζονται για πολύ ώρα σε μεγάλες ποσότητες νερού, αλλά σε σύντομο χρονικό διάστημα σε λίγο νερό.
Σε πολλά παιδιά αρέσει να <βουτάνε> κομμάτια ωμών λαχανικών σε τριμμένο τυρί ή διάφορες σάλτσες, κυρίως όταν τα έχουν παρασκευάσει μόνα τους. Είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά να αγαπήσουν τα λαχανικά σε μικρή ηλικία.

• Τρώνε λανθασμένα μπροστά στο παιδί

Οι γονείς λειτουργούν ως πρότυπα και τα παιδιά υιοθετούν μέσω της μίμησης, όχι μόνο τις συνήθειες των γονέων τους σχετικά με τα καταναλισκόμενα τρόφιμα, αλλά και τη γενικότερη διαιτητική τους στάση και συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό. Αυτό περιλαμβάνει την ποικιλία και την ποσότητα του φαγητού, το ωράριο των γευμάτων, και πολύ περισσότερο την ατμόσφαιρα που υπάρχει γύρω από το τραπέζι και το γεύμα.
Επίσης, ενδέχεται τα παιδιά να μιμούνται ακόμη και την εικόνα των γονέων τους στη στάση που παίρνει το σώμα τους όταν τρώνε. Μητέρες που προβληματίζονται για το βάρος τους και κάνουν συχνά δίαιτα  έχουν κόρες έχουν το ίδιο προφίλ  κάτι  που  δημιουργεί σύνδρομα στέρησης, ακόμη και διατροφικές διαταραχές.

• Επιμένουν να καθαριστεί το πιάτο

Το σερβίρισμα μεγάλων μερίδων φαγητού και η επιμονή «να καθαριστεί το πιάτο» είναι δύο κακές συνήθειες πολλών γονέων που υποτιμούν έτσι τις ικανότητες των παιδιών να ανταποκριθούν στα εσωτερικά ερεθίσματα της πείνας και του κορεσμού. Μητέρες που ήλεγχαν περισσότερο την πρόσληψη τροφής των παιδιών τους είχαν παιδιά που παρουσίαζαν μικρότερη ικανότητα ελέγχου της ενεργειακής πρόσληψης και αυξημένο σωματικό βάρος.

• Παραδίδουν τα «όπλα»

Πολλοί γονείς συχνά ισχυρίζονται ότι υπάρχουν τρόφιμα που δεν πρόκειται το παιδί τους να τα καταναλώσει ποτέ. Οι μελέτες όμως που έχουν διεξαχθεί μέχρι σήμερα δείχνουν μεγάλες διακυμάνσεις στην πρόσληψη θρεπτικών συστατικών κατά την ανάπτυξη του παιδιού.
Γι' αυτό οι γονείς πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως τα παιδιά πρέπει να έχουν κάποια αυτονομία επί τη διατροφικής τους πρόσληψης. Έτσι δε θα πρέπει να γίνονται πολύ εξουσιαστικοί και παρεμβατικοί στη διατροφική συμπεριφορά του παιδιού αλλά να αντιληφθούν ότι ένας  πιο διακριτικός  έλεγχος ίσως να ήταν πιο συνετός.

Πηγή: http://www.eligast.gr/

Τα λάθη της τιμωρίας

Ο στόχος

Σκοπός της τιμωρίας είναι το παιδί να καταλάβει ότι κάποια συμπεριφορά του είναι λάθος και πως δεν πρέπει να επαναληφθεί. Η τιμωρία δεν είναι μια κίνηση που γίνεται επειδή θυμώσατε με το παιδί σας, αλλά επειδή θέλετε να το βοηθήσει να αναλάβει τις ευθύνες του και να διαμορφωθεί σωστά. Ποια είναι, όμως, τα συχνότερα λάθη που κάνουν την τιμωρία αναποτελεσματική;

Τα παιδιά δεν είναι ενήλικες

Το συχνότερο λάθος των γονιών είναι ότι αντιμετωπίζουν τα παιδιά σαν ενήλικες. Μην περιμένετε από το παιδί σας να κατανοήσει όσα του λέτε. Τη στιγμή που του υποδεικνύετε ότι η συμπεριφορά του είναι λάθος, εξηγήστε χρησιμοποιώντας απλή γλώσσα γιατί πρέπει να τιμωρηθεί. Εξηγήστε του τα οφέλη της τιμωρίας και ποια θα έπρεπε να είναι η σωστή του αντίδρασή του. Μόνο έτσι θα καταλάβει για ποιο λόγο τιμωρείται και δεν θα επαναληφθεί.

Γρήγορη υποχώρηση

Πολλοί γονείς συνηθίζουν να «απειλούν» τα παιδιά τους ότι θα τιμωρηθούν. Το λάθος είναι να μην περνάνε στην πραγμάτωση της τιμωρίας. Αν κάθε φορά που το παιδί σας κάνει κάτι που δεν πρέπει κι εσείς απλά το «απειλείτε», είναι σίγουρο ότι η συμπεριφορά του αυτή θα επαναληφθεί. Οσο κι αν σας δυσαρεστεί να τιμωρείτε το παιδί σας, πρέπει να καταλάβετε και εσείς αλλά και το μικρό σας ότι για κάθε μη αποδεκτή συμπεριφορά υπάρχουν και συνέπειες. Μόνο έτσι μπορεί να διαμορφωθεί σωστά.

Διαφωνία μεταξύ γονιών

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που όταν το παιδί προχωρεί σε μια κακή κίνηση, η παρατήρηση γίνεται μόνο από τον ένα γονιό, ενώ ο άλλος μένει αμέτοχος ή το «χαϊδεύει». Με αυτή τη διαφορά στάσης, το παιδί συγχύζεται και δεν είναι σε θέση να καταλάβει αν πράγματι έχει κάνει κάτι λάθος ή σωστό. Οποτε το παιδί πρέπει να τιμωρηθεί, είναι απαραίτητο και οι δύο γονείς να έχουν την ίδια στάση για να συνειδητοποιεί και το παιδί πιο εύκολα ότι η συμπεριφορά του ήταν λανθασμένη.

Έλλειψη ψυχραιμίας

Λόγω της καθημερινότητας και της πίεσης των γονιών, πολλές φορές η αφορμή για ένα ξέσπασμα είναι ένα λάθος του παιδιού. Πολλοί γονείς φωνάζουν, ακόμα και χτυπάνε τα παιδιά τους, έχοντας χάσει την ψυχραιμία τους. Το μόνο που καταφέρνει, όμως, κανείς έτσι είναι να πληγώσει το παιδί. Πριν χάσετε την ψυχραιμία σας σκεφτείτε ότι το παιδί σας δεν φταίει σε τίποτα. Κάντε του σαφές με ήρεμο τρόπο ότι δεν το τιμωρείτε για την προσωπικότητά του, αλλά για μια συγκεκριμένη συμπεριφορά του. Αν ξεσπάσετε στο παιδί χωρίς να φταίει οφείλετε να απολογηθείτε. Εξηγήστε του για τα δικά σας συναισθήματα θυμού και πού αυτά οφείλονται, για να μη νιώθει άδικα ενοχές.

Πηγή: http://www.athensmagazine.gr/

Γονείς, είναι λάθος να διαβάζετε τα παιδιά σας

Ο γονέας λοιπόν είναι η πρώτη μορφή παραπαιδείας στην οποία συνηθίζει ένα παιδί και φυσικά ένας από τους βασικότερους λόγους που αργότερα ,όταν ο γονέας αδυνατεί πλέον να στηρίξει μαθησιακά το παιδί ,έρχεται σαν φυσικό επακόλουθο το φροντιστήριο ή το ιδιαίτερο μάθημα.

Οι γονείς πρέπει να καταλάβουν ότι αυτό που κάνουν έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις .

Καταρχάς έχουμε ακύρωση του εκπαιδευτικού έργου του δασκάλου ή του καθηγητή. Τα παιδιά αντί να σκέφτονται  « πρέπει να προσέξω στο μάθημα γιατί εδώ είναι το μόνο μέρος για να μάθω» επαναπαύονταν στην ιδέα ότι στο σπίτι τα περιμένει το μεσημέρι η μαμά ή ο μπαμπάς για να τους τα πούνε καλύτερα. Έτσι τελικά φτάνουμε σε αυτό τον εκφυλισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας που επικρατεί σήμερα όπου τα παιδιά διδάσκονται στο σπίτι και εξετάζονται στο σχολείο.

Από την άλλη μεριά  δημιουργείται στον εκπαιδευτικό μια εικονική πραγματικότητα της τάξης όπου όλοι σχεδόν οι μαθητές ¨τραβάνε¨ ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει ένα σύστημα ¨βαριάς βιομηχανίας¨ από πίσω από γονείς που αφιερώνουν ατελείωτες ώρες για να έχουν τα παιδιά τους σε αυτό το επίπεδο. Έτσι ο εκπαιδευτικός ξεγελιέται από την γενική εικόνα της τάξης του και ανεβάζει κι άλλο το πήχη. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου οι αδυναμίες του κάθε μαθητή δεν φτάνουν ποτέ στον εκπαιδευτικό αλλά μπαλώνονται όπως-όπως από τον γονέα. 

Επίσης πολλοί γονείς μπαίνουν και στον πειρασμό να διαβάσουν τα παιδιά και στο παρακάτω μάθημα χαλώντας ένα από τα βασικότερα κίνητρα μάθησης : το στοιχείο της έκπληξης για το καινούργιο. Μετά μάλιστα αναρωτιούνται γιατί το παιδί τους βαριέται κατά την παράδοση.  

Οι γονείς αυτοί έχουν εντάξει στην καθημερινότητά τους το διάβασμα του παιδιού τους, αφού διαβάσουν πρώτα οι ίδιοι χρησιμοποιώντας και τα σχολικά βοηθήματα που κυκλοφορούν(τα οποία ,όχι τυχαία , απευθύνονται σε αυτούς παρά στα ίδια τα παιδιά) .Φυσικό επακόλουθο ,υποκαθιστώντας τον εκπαιδευτικό του σχολείου ,είναι να συγκρίνονται με αυτόν και να καταφεύγουν συνήθως σε επικριτικά σχόλια για την επάρκεια του και μάλιστα μπροστά στο παιδί τους , ¨πυροβολώντας¨ το παιδαγωγικό  πρότυπο από κοντινή απόσταση. Σε ακραίες μάλιστα περιπτώσεις απαιτούν από τον εκπαιδευτικό αυτόν να προσαρμοστεί ¨στο δικό τους τρόπο¨ και στη δική τους νοοτροπία για το διδασκαλία του μαθήματος. Και φυσικά ένας γονέας που έχει καταναλώσει τόσο χρόνο ,κόπο και συναίσθημα σε μια τέτοια επένδυση περιμένει και την ανάλογη ανταμοιβή, οπότε γίνεται ιδιαίτερα σκληρός όταν αυτή για κάποιους λόγους δεν αποδίδει. Τότε αφού μοιράσει ευθύνες ( στον εκπαιδευτικό και στο παιδί του) καταλήγει να ανεβάσει στροφές στην εκπαίδευση του παιδιού οδηγώντας το ,πολλές φορές, στην εξάντληση και στην απέχθεια για μάθηση.   

Η μητέρα ή ο πατέρας παίζοντας  το ρόλο του εκπαιδευτικού καταργεί ,έστω και προσωρινά ,τον ουσιαστικό του ρόλο , του γονιού. Έτσι γίνεται άσκοπη κατανάλωση χρόνου και ενέργειας που θα μπορούσαν να αφιερωθούν στην ανάπτυξη της σχέσης γονέας –παιδί .Υπάρχουν πολλοί γονείς όπου ολόκληρη η σχέση τους με το παιδί εξαντλείται στην κατ’ οίκον εκπαίδευσή του .Οπότε η σχέση αυτή δεν καλλιεργείται σωστά και δεν ωριμάζει. Ο απογαλακτισμός του παιδιού εμποδίζεται με αυτόν τον τρόπο. Και αν ο γονέας βάζει σα προτεραιότητα την πραγματική και ολοκληρωμένη καλλιέργεια  του παιδιού του θα μπορούσε να συζητήσει μαζί του , να παίξει και απλά να περάσει καλά μαζί του. Να κάνουν κάτι μαζί και να το μοιραστούν ξεφεύγοντας από το στερεότυπο του εκπαιδευτή – εκπαιδευόμενου.  

Το αξιοπερίεργο της υπόθεσης είναι το εξής: Πως γίνεται και όλοι σχεδόν οι γονείς να φτάνουν σε τέτοιο γνωστικό επίπεδο που να μπορούν να διαβάσουν τα παιδιά τους και μάλιστα και σε μαθήματα που είναι πολύ απαιτητικά όπως τα μαθηματικά ,η φυσική και τα αρχαία; Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα η γύμνια του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Όταν κυριαρχούν η αποστήθιση και οι φροντιστηριακού τύπου αυτοματισμοί τότε δεν είναι καθόλου δύσκολο ακόμα και για έναν ανειδίκευτο γονέα αφού παπαγαλίσει το μάθημα και με τη χρήση ενός σχολικού βοηθήματος να ζητήσει και από το παιδί του να τον μιμηθεί. Αυτό που είναι σίγουρο είναι ότι αν είχαμε διαφορετικά αναλυτικά προγράμματα όπου η μάθηση θα στηριζότανε στην κριτική σκέψη τότε ο γονέας δεν θα μπορούσε εύκολα να υποκαταστήσει τον εκπαιδευτικό. Είναι ,λοιπόν, άκρως επιτακτικό  στα αναλυτικά προγράμματα να υπάρχει συμμετοχή κυρίως των μάχιμων εκπαιδευτικών ¨που μπαίνουν σε τάξη ¨ και που γνωρίζουν καλύτερα τα εκπαιδευτικά θέματα και όχι μόνο των γραφειοκρατών που απέχουν από την παιδαγωγική πραγματικότητα. 

Έχοντας μιλήσει με πολλά παιδιά που τα διαβάζουν οι γονείς τους (συνήθως η μητέρα ) καταλήγουμε  στα εξής συμπεράσματα:1) τα παιδιά το θεωρούν αναγκαίο κακό. Νιώθουν ότι χωρίς το διάβασμα των γονέων δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στα μαθήματα του σχολείου.2) Δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να διαβάσουν μόνα τους.3)Νιώθουν πολύ μεγάλη πίεση από το γονέα την ώρα που τα διαβάζει και μάλιστα διακατέχονται από πολύ αρνητικά συναισθήματα για κείνον την ώρα αυτή.4)δεν έχουν αναπτύξει αρκετά τη κριτική σκέψη και έχουν συνηθίσει να μαθαίνουν με τη χρήση της αποστήθισης και της μίμησης.5)Έχουν βραχυπρόθεσμη μνήμη στα όσα μαθαίνουν από τους γονείς τους 6)παραπονιούνται ότι οι γονείς ¨θέλουν και το και¨ για να είναι ευχαριστημένοι.7)βαριούνται το μάθημα στην τάξη και δεν έχουν και σε ιδιαίτερη εκτίμηση τους εκπαιδευτικούς του σχολείου τους.8)τρέμουν στην ιδέα μιας πιθανής σχολικής αποτυχίας τους κυρίως λόγω της απόρριψης που θα βίωναν από τους γονείς τους.9)δεν το βλέπουν ως ένδειξη φροντίδας των γονέων απέναντι τους .10)το βασικό κίνητρο τους για να είναι καλοί μαθητές είναι ¨για να μη φωνάζουν οι γονείς τους¨. 

Αυτό που δεν συνειδητοποιούν οι γονείς είναι ότι δημιουργούν μια εξάρτηση στο  παιδί τους  και ουσιαστικά το μαθαίνουν να περπατάει υποβασταζόμενο από εκείνους. Έτσι αυτό έχει αρνητικές συνέπειες στο να μάθει να στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις .Στα παιδιά αυτά υπάρχει συνήθως ένα έλλειμμα αυτοπεποίθησης και αυτενέργειας  και νιώθουν ότι καταρρέουν στη παραμικρή σχολική ή μη αποτυχία. Η σωστή διαχείριση μιας ενδεχόμενης μελλοντικής αποτυχίας μαθαίνεται στο σχολείο κανονικά. Προϋποθέτει όμως ότι στο παιδί έχει επιτραπεί να αποτύχει μερικές φορές. Οι γονείς που δεν επιτρέπουν κάτι τέτοιο στο παιδί τους και καταρρέουν οι ίδιοι όταν συμβαίνει ας γνωρίζουν ότι παίζουν με τη φωτιά. Είναι πολύ επικίνδυνη για τη ψυχική ισορροπία του παιδιού τους η στάση τους αυτή.      

Καμουφλάροντας συνεχώς τις αδυναμίες των παιδιών τους ,εκείνα  ουσιαστικά δεν τις ξεπερνούν ποτέ. Οι γονείς οφείλουν να  βάλουν σε δεύτερη μοίρα την κοινωνική καταξίωση και σε πρώτη την ψυχική ισορροπία και ευτυχία του παιδιού τους. Τέλος οφείλουν να δείξουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στα παιδιά τους και στους εκπαιδευτικούς. Ίσως τότε να εκπλαγούν από την βελτίωση των επιδόσεων και των δύο.  

Δημήτρης Τσιριγώτης .Φυσικός

Πηγή: http://www.alfavita.gr/

Πώς βλάπτετε ψυχολογικά το παιδί

από Έλενα Μπούλια , Πηγή: http://www.mama365.gr/

Όλοι οι γονείς συμφωνούν πως τα παιδιά είναι πηγή ευτυχίας. Και όλοι παραδέχονται πως το μόνο που εύχονται και επιδιώκουν για τα παιδιά τους είναι επιτυχία, αγάπη και χαρά. Ωστόσο, κάποιες φορές οι στόχοι αυτοί δεν επιτυγχάνονται, γιατί τα παιδιά δεν εισπράττουν, κατά την ανατροφή τους, θεμελιώδη στοιχεία που θα τα κάνουν πειθαρχημένους, ώριμους και ενεργούς ενήλικες. 

Η Αμερικανίδα ψυχολόγος Sherrie Campbell αναφέρει, παρακάτω, οκτώ μεγάλη λάθη των γονιών που είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν ένα παιδί στην κατάθλιψη, το στρες, τον θυμό, τις τεταμένες οικογενειακές σχέσεις, σε προβλήματα με φίλους, χαμηλή αυτοπεποίθηση και χρόνια συναισθηματικά προβλήματα σε βάθος χρόνου:

Αγνοείτε ή υποτιμάτε τα συναισθήματα του παιδιού σας

Αν το παιδί εκφράζει λύπη, θυμό ή φόβο και εσείς το κοροϊδεύετε, το γελοιοποιείτε, το αγνοείτε ή το πειράζετε, τότε μειώνετε αυτό που νιώθει. Του λέτε, ουσιαστικά, ότι αυτό που νιώθει είναι λάθος. Όταν οι γονείς το κάνουν αυτό είναι σα να αναχαιτίζουν την αγάπη τους προς το παιδί και χάνουν την ευκαιρία να δεθούν μαζί του και να του δείξουν ότι το στηρίζουν άνευ όρων.

Ασυνεπείς κανόνες (ή έλλειψη κανόνων)

Αν δεν εκφράζετε τις προσδοκίες σας από το παιδί, μην περιμένετε να ξέρει από μόνο του πώς να συμπεριφερθεί. Τα παιδιά κάνουν αυτό που περιμένετε από αυτά. Οι κανόνες είναι που τους δίνουν τις οδηγίες και τα όρια και τα βοηθούν να προσδιορίσουν ποια είναι, με τα καλά και τα κακά τους. Αν αφήνετε το παιδί να μαντεύει πώς πρέπει να φέρεται σε διάφορες εκφάνσεις της ζωής, θα προσπαθήσει να βρει τα όρια από μόνο του, με τρόπους συχνά μη επιθυμητούς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοπεποίθηση και προβλήματα συμπεριφοράς.

Κάνετε το παιδί φίλο σας

Ποτέ δεν πρέπει να μοιράζεστε όλα τα άγχη, τις ανησυχίες σας και τα προβλήματα της σχέσης σας με το παιδί σας, ούτε να ζητάτε τη συμβουλή του. Αν στο παιδί σας δείχνετε αβοήθητοι ή ηττημένοι, δεν θα μάθει ποτέ να σας σέβεται και θα σας φέρεται ως ίσους ή και κατώτερους, επειδή το χρησιμοποιήσατε για την «ψυχοθεραπεία» σας. Πρέπει να δείχνετε στα παιδιά σας ότι μπορείτε να αντιμετωπίσετε μόνοι σας τα προβλήματα και τις προκλήσεις σας, να διαχειριστείτε τη ζωή σας, με όλο το στρες που περιλαμβάνει, και τελικά να τα καταφέρετε. Να είστε αληθινοί, να έχετε τα δικά σας αισθήματα, αλλά να μην τα φορτώνετε στα παιδιά σας.

Μειώνετε τον άλλο γονιό του παιδιού

Αν δεν δείχνετε ποτέ τρυφερότητα και αγάπη στον σύντροφο / σύζυγό σας μπροστά στο παιδί, εκείνο δεν θα μπορέσει να δημιουργήσει ένα βαρόμετρο του τι σημαίνει αγάπη και πώς εκδηλώνεται. Αν μονίμως μειώνετε και ακυρώνετε τον σύντροφό σας, απειλώντας τον ότι θα τον χωρίσετε, δημιουργείτε μία χρόνια κατάσταση άγχους στο παιδί σας. Αν έχετε ήδη χωρίσει και παραμένετε ψυχροί, απόμακροι, γεμάτοι μνησικακία για εκείνον, κατηγορώντας τον και μιλώντας άσχημα για αυτόν, τότε μεταφέρετε, έστω υποσυνείδητα, στο παιδί το μήνυμα ότι ο πρώην σύζυγός σας φταίει που χωρίσατε, άρα εσείς είστε ο «καλός» γονιός. Με τον τρόπο αυτόν, όμως, αποξενώνετε το παιδί από τον άλλον γονιό.

Τιμωρείτε την ανεξαρτησία και τον αποχωρισμό

Όταν τιμωρεί ο γονιός το παιδί που μεγαλώνει, το κάνει να νιώθει ένοχο επειδή έχει φυσιολογικές, αναπτυξιακές ανάγκες και επιθυμίες. Αυτό συχνά του προκαλεί βαθιά ανασφάλεια, τάση για ανταρσία, δηκτικότητα και άλλες συμπεριφορές που δείχνουν ότι το παιδί δεν είναι ικανό να «ανθίσει» και να είναι ο εαυτός του, ως ανεξάρτητο άτομο.

Συμπεριφέρεστε στο παιδί σαν επέκταση του εαυτού σας

Αν, ως γονείς, συνδέετε την δική σας εικόνα και αυτο-αξία με την εμφάνιση του παιδιού σας, τη συμπεριφορά του, τις σχολικές του επιδόσεις και το πόσους φίλους έχει, το κάνετε να πιστεύει πως οι άνθρωποι το αγαπούν όχι γι'αυτό που είναι αλλά για το πόσο καλά αποδίδει και το πόσο καλούς σας κάνει να δείχνετε. Αυτό κάνει τα παιδιά να γίνονται άτομα που θέλουν μονίμως να ευχαριστούν τους άλλους, αντί για δυναμικούς και αυτόνομους χαρακτήρες, ενώ τους δημιουργεί μονίμως το άγχος να είναι καλοί σε όλα.

Ανακατεύεστε στις σχέσεις των παιδιών σας

Το να καθοδηγείτε κάθε κίνηση του παιδιού στις διαπροσωπικές του σχέσεις -από τους φίλους του έως τους δασκάλους του- παρεμποδίζει την ωριμότητά του. Για παράδειγμα, αν το παιδί έχει προβλήματα στο σχολείο και εσείς αμέσως στρέφεστε στον δάσκαλό του για να λύσει το πρόβλημα, ή αν διαρκώς λέτε στο παιδί πώς να είναι φίλος με κάποιον, αυτό μεγαλώνοντας δεν θα μάθει ποτέ να χειρίζεται τις πιο δύσκολες πλευρές που κάθε σχέση μπορεί να έχει.

Υπερ-προστασία

Όταν προστατεύετε το παιδί από κάθε πρόβλημα και συναίσθημα, του δημιουργείτε την αίσθηση ότι έχει το δικαίωμα να κάνει ή να λέει ό,τι θέλει, ενώ διογκώνετε την αυτοπεποίθησή του στα όρια του ναρκισσισμού. Το παιδί αυτό θα περιμένει ότι η ζωή είναι πιο εύκολη από όσο πραγματικά είναι. Θα θέλει τα πάντα να γίνονται για εκείνο, ανεξάρτητα με τη δική του συμπεριφορά. Στη συνέχεια, όμως, όταν δεν θα μπορεί να πάρει αυτά που πιστεύει πως δικαιούται, θα νιώθει σύγχυση και θλίψη.

- See more at: http://www.mama365.gr/14398/lathh-goneon-pos-vlaptete-psyhologika-to-paidi.html#sthash.HC8RPMis.dpuf

Ο ρόλος της Οικογένειας στην ανάπτυξη του παιδιού

Λάθη των γονιών στην αγωγή των παιδιών

Το πρώτο και σημαντικότερο λάθος, που διαπράττουν οι γονείς είναι το ότι ξεχνούν πάνω από όλα ότι είναι άνθρωποι με αδυναμίες, ελαττώματα, δεν είναι παντογνώστες και σίγουρα κάνουν λάθη στην αγωγή των παιδιών τους, τα οποία όμως μπορούν να τα συνειδητοποιήσουν και να μην τα επαναλάβουν.

Οι γονείς πρέπει να αποκτήσουν γνώσεις για την ανατροφή των παιδιών, να προετοιμάζονται για τα ενδεχόμενα μελλοντικά προβλήματα και να δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες και προϋποθέσεις για αρμονική συνεργασία, τόσο μεταξύ τους όσο και με τα παιδιά, Η συμπεριφορά τους προς τα παιδιά, επηρεάζει όχι μόνο την σχέση που θα έχουν με τα παιδιά αλλά και ολόκληρη των ανάπτυξη του χαρακτήρα των παιδιών.

Ας δούμε όμως κάποια λάθη, τα οποία κάνουν οι γονείς, χωρίς να τα συνειδητοποιούν.

α) Πολλοί γονείς στην προσπάθειά τους να καθοδηγήσουν, να συμβουλέψουν και να προστατέψουν τα παιδιά, με σκοπό να τα κάνουν ευτυχισμένα κι επιτυχημένα στη ζωή, τα καταπιέζουν, καταπνίγουν τις επιθυμίες τους και δεν τους δίνουν περιθώρια για πρωτοβουλίες και αυτονομία. Τα παιδιά, νιώθουν ανίκανα να κάνουν κάτι μόνα τους και πιστεύουν ότι είναι κλεισμένα σε χρυσό κλουβί. Πρέπει να δίνουν κάποιες ελευθερίες στα παιδιά, όχι όμως να καταλήγουν στην ασυδοσία.(78)

β) Οι γονείς με την καταπιεστική και αποκλειστική αγάπη που δείχνουν στα παιδιά (και την ίδια αγάπη προσδοκούν να εισπράξουν) τα αποξενώνουν από τον έξω κόσμο, τα εμποδίζουν στο να κάνουν φιλίες και γνωριμίες και τέλος τα παιδιά αυτά γίνονται ενήλικες μοναχικοί, εσωστρεφείς, με προβλήματα κοινωνικής συμπεριφοράς και συναναστροφής. Το κάθε παιδί έχει ανάγκη από την απεριόριστη αγάπη των γονιών του, αλλά αυτή η αγάπη δεν πρέπει να τα κάνει να εξαρτώνται από τους γονείς και να μην μπορούν να αποκολληθούν από αυτούς.⁽⁷⁹⁾

γ) Από την άλλη, οι εντελώς αδιάφοροι γονείς, οι γονείς δηλ. που δεν δίνουν σημασία στα προβλήματα και στις ανάγκες των παιδιών, δεν τους προσφέρουν αγάπη και φροντίδα, δημιουργούν ψυχολογικές διαταραχές και νοητική καθυστέρηση στα παιδιά, τα οποία νιώθουν μόνα, εγκαταλειμμένα και αποξενωμένα. Κι αυτό γιατί η ψυχολογική ανάγκη του παιδιού να αγαπά και να αγαπιέται, να φροντίζεται, να νιώθει ασφαλές, δεν ικανοποιείται κι έτσι δημιουργούνται ανεπανόρθωτες ψυχικές βλάβες και τραύματα. Ο Nobel λέει:

"Το παιδί που μεγαλώνει με επιδοκιμασία, μαθαίνει να αγαπά τον εαυτό του.

Το παιδί που μεγαλώνει με ασφάλεια μαθαίνει να πιστεύει στον εαυτό του.

Το παιδί που μεγαλώνει με αποδοχή και φιλία, μαθαίνει να αγαπά τον κόσμο."

δ) Οι γονείς ξεχνάνε να συμπεριφέρονται μερικές φορές σαν τα παιδιά, να παίζουν μαζί τους, να προσπαθούν να σκέφτονται όπως τα παιδιά, ώστε να καταλαβαίνουν τον τρόπο και την αιτία των πράξεών τους και απαιτούν από τα παιδιά να φέρονται, να σκέφτονται και να ενεργούν όπως οι μεγάλοι, κάτι που είναι αρκετά δύσκολο. Οι γονείς απαιτούν την τελειότητα από τα παιδιά στην συμπεριφορά τους και τυφλή υπακοή στο πρόσωπό τους, έχοντας βέβαια, τις περισσότερες φορές, καλό κίνητρο. Ο τρόπος όμως που εκφράζουν την απαίτηση αυτή είναι αυταρχικός και βίαιος.

ε) Πολλά λάθη γίνονται από τους γονείς ανάλογα με τη σειρά της γέννησης των παιδιών.

Κυρίως στο πρωτότοκο παιδί, κάνουν οι γονείς τα περισσότερα λάθη, από άγνοια και από έλλειψη εμπειρίας. Οι γονείς φτάνουν σε υπερβολές και παραφέρονται, όσον αφορά την διαπαιδαγώγησή του. Με την γέννηση των άλλων παιδιών, οι γονείς κάνουν συγκρίσεις με το πρωτότοκο και ίσως να αδιαφορήσουν και να το παραμερίσουν με τον ερχομό του δεύτερου παιδιού, δίνοντας περισσότερη προσοχή στο νέο μέλος της οικογενείας.

Στο τελευταίο παιδί, οι φροντίδες και η προσοχή που του δίνουν είναι μερικές φορές υπερβολικές και καταπιεστικές με αποτέλεσμα το παιδί να εξαρτάται αποκλειστικά από τους γονείς, να μην έχει δική του πρωτοβουλία και γνώμη, να μην είναι αυτόνομο και να νιώθει καταπίεση και ασφυκτική αγάπη. Τα μεγαλύτερα αδέλφια του, βλέποντας την ιδιαίτερη προσοχή και αγάπη που του δείχνουν οι γονείς, υπάρχει περίπτωση να ζηλέψουν και να του κρατήσουν κακία, μιας και συγκεντρώνει όλα τα προνόμια των γονιών του.

Το μεσαίο παιδί, συγκεντρώνει τα λιγότερα προνόμια και τη λιγότερη προσοχή των γονιών και ίσως και κάποια αδιαφορία εκ μέρους τους μιας και αφιερώνουν την περισσότερη φροντίδα τους στο τελευταίο παιδί τους.

Το μοναχοπαίδι, αν κι έχει την αποκλειστική φροντίδα και μέριμνα των γονιών του, μιας και μεγαλώνει σε κλίμα υπερπροστατευτικό και σε περιβάλλον μεγάλων, νιώθει ανασφάλεια στην επαφή του με τα άλλα παιδιά, γίνεται απαιτητικό, ανυπόμονο και επίμονο στις απαιτήσεις του, τις οποίες συνήθως τις πραγματοποιούν οι γονείς του και δυσκολεύεται στις σχέσεις του, μιας και έχει μάθει να τα έχει όλα δικά του και δεν γνωρίζει την άρνηση. Οι γονείς για να αποφύγουν την διαμόρφωση ενός δύστροπου χαρακτήρα και την προσκόλληση μαζί τους, πρέπει να το προτρέπουν να κάνει παρέα και με άλλα παιδιά, να μην είναι συνέχεια μαζί τους, να μην του δείχνουν υπερβολική αδυναμία και αφοσίωση και καλό θα ήταν να το πήγαιναν στο νηπιαγωγείο, για να έρθει σε επαφή φε άλλα παιδιά και να κοινωνικοποιηθεί σωστά.

στ) Τέλος, θα πρέπει να αναφερθούν συνοπτικά κάποια σημαντικά λάθη που κάνουν οι γονείς:

·            Δεν σέβονται την προσωπικότητα του παιδιού και το θεωρούν ως κτήμα τους.

·            Τρομοκράτηση με σωματικές ποινές και ψυχολογική βία

·            Υπερβολική επίβλεψη και αφαίρεση δικαιωμάτων με αποτέλεσμα το παιδί να νιώθει ανίκανο να κάνει οτιδήποτε

·            Συνεχής γκρίνια, μαλώματα και τιμωρίες για μη ουσιαστικά προβλήματα, με παράλληλη ταπείνωση του εγωισμού του παιδιού.

·            Αδιαφορία και έλλειψη τρυφερότητας και αγάπης.

·            Δημιουργία καταστάσεων που ευνοούν την ανισότητα των δύο φύλων.

Πηγή: http://paroutsas.jmc.gr/family/mistakes.htm

ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ

Μια νέα προσπάθεια, ένα νέο βήμα για τους γονείς του 2ου Δημοτικού Σχολείου Φιλύρου. Σε αυτόν τον χώρο οι γονείς του σχολείου μας θα μπορούν να αναρτούν θέματα που ενδιαφέρουν γονείς και μαθητές αλλά και το σχολείο μας. Δεξιά της σελίδας θα υπάρχουν ειδικές οδηγίες "ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ" που θα βοηθεί βήμα βήμα κάποιον χωρίς γνώσεις να γράψει και να αναρτήσει ένα άρθρο.

Καλή Αρχή